Hemoroid: Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi

Makat çevresinde ağrı, kaşıntı, şişlik veya tuvalet sırasında kanama yaşıyorsanız bunun hemoroid olup olmadığını merak edebilirsiniz. Özellikle dışkılama sonrasında görülen kan, ele gelen bir şişlik veya otururken oluşan rahatsızlık günlük yaşamı etkileyebilir. Halk arasında basur olarak da bilinen hemoroid, makat ve alt rektum bölgesindeki damar ve destek dokularının genişlemesi veya aşağı doğru yer değiştirmesiyle ortaya çıkabilen yaygın bir hastalıktır.

Bu yazımızda hemoroid nedir, hemoroid belirtileri nelerdir, hemoroid neden olur, iç ve dış hemoroid arasındaki fark nedir, hemoroid kanama yapar mı, hemoroid nasıl teşhis edilir, hemoroid evreleri nelerdir, hemoroid nasıl tedavi edilir, hemoroid ameliyatı ne zaman gerekir ve ameliyatsız hemoroid tedavisi hangi durumlarda uygulanabilir gibi merak edilen soruları ele alacağız. Prof. Dr. Adem Dervişoğlu’nun 30 yılı aşkın deneyimi ve 10.000’den fazla ameliyat tecrübesi doğrultusunda, hemoroid hakkında genel bilgiler anlaşılır şekilde aktarılmaktadır.

Hemoroid nedir?

Hemoroid, makat kanalının içerisinde ve çevresinde bulunan damar yapılarının ve bunları destekleyen dokuların genişlemesi, şişmesi veya aşağı doğru yer değiştirmesiyle ortaya çıkan bir durumdur.

Hemoroid halk arasında basur olarak da adlandırılır. İç hemoroid ve dış hemoroid olmak üzere temel olarak iki farklı şekilde değerlendirilir.

Hemoroid neden olur?

Hemoroidin oluşmasında makat bölgesindeki damarlara ve dokulara uzun süreli baskı uygulanması rol oynayabilir. Kabızlık, dışkılama sırasında aşırı ıkınma ve tuvalette uzun süre oturma bu duruma katkıda bulunabilir.

Bunun yanında gebelik, fazla kilo, uzun süre oturarak çalışma ve bazı bağırsak alışkanlıkları da hemoroid oluşumunda etkili olabilir.

Hemoroid belirtileri nelerdir?

Hemoroidin belirtileri hastalığın tipine ve derecesine göre değişebilir. Bazı kişilerde yalnızca hafif kanama görülürken, bazı kişilerde ağrı, şişlik ve makat çevresinde rahatsızlık oluşabilir.

• Dışkılama sırasında veya sonrasında kanama
• Makat çevresinde kaşıntı
• Makat bölgesinde şişlik
• Ele gelen meme veya yumru şeklinde yapı
• Tuvalet sonrasında tam boşalamama hissi
• Makat çevresinde tahriş
• Otururken rahatsızlık
• Dış hemoroidde ağrı

Hemoroidin ilk belirtileri nelerdir?

Hemoroidin ilk fark edilen belirtisi çoğu zaman dışkılama sonrasında görülen kanamadır. Kan genellikle parlak kırmızı renkte olabilir.

Bunun yanında makat çevresinde kaşıntı, hafif şişlik veya tuvalet sonrasında bölgede dolgunluk hissi de başlangıç döneminde görülebilir.

Hemoroid kanama yapar mı?

Evet. Özellikle iç hemoroidlerde dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı renkte kanama görülebilir.

Ancak makattan gelen kanın her zaman hemoroidden kaynaklandığı düşünülmemelidir. Anal fissür, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalın bağırsak kanserleri gibi farklı hastalıklar da makattan kanamaya neden olabilir. Bu nedenle tekrarlayan veya açıklanamayan kanamalarda doktor değerlendirmesi önemlidir.

Hemoroid neden kanar?

Hemoroid dokusundaki damarların dışkılama sırasında gerilmesi veya tahriş olması kanamaya yol açabilir. Özellikle sert dışkılama ve ıkınma sırasında bu bölgedeki dokular üzerindeki basınç artabilir.

Kanamanın miktarı ve tekrarlama sıklığı kişiden kişiye değişebilir.

Hemoroid ağrı yapar mı?

İç hemoroidlerde ağrı her zaman belirgin değildir. Buna karşılık dış hemoroidlerde, özellikle damar içerisinde pıhtı oluştuğunda, ani başlayan ve belirgin ağrı görülebilir.

Makat bölgesindeki şiddetli veya sürekli ağrının nedeni yalnızca hemoroid olmayabilir. Apse ve anal fissür gibi başka hastalıkların da değerlendirilmesi gerekebilir.

İç hemoroid nedir?

İç hemoroid, makat kanalının iç kısmındaki hemoroid dokularının genişlemesi veya aşağı doğru sarkmasıdır. Genellikle dışarıdan görülmez.

İç hemoroidin en belirgin şikâyetlerinden biri dışkılama sırasında veya sonrasında görülen parlak kırmızı kanamadır. Hastalık ilerledikçe hemoroid dokusu dışarı doğru çıkabilir.

Dış hemoroid nedir?

Dış hemoroid, makatın dış kısmındaki damar ve destek dokularının etkilenmesiyle oluşur. Makat çevresinde şişlik veya ele gelen bir yapı şeklinde fark edilebilir.

Dış hemoroidlerde özellikle pıhtı oluştuğunda ağrı ve hassasiyet daha belirgin olabilir.

İç ve dış hemoroid arasındaki fark nedir?

İç ve dış hemoroid arasındaki temel fark, oluştuğu anatomik bölgedir. İç hemoroid makat kanalının iç kısmında bulunurken dış hemoroid makat çevresindeki dış bölgede ortaya çıkar.

Belirtiler de buna göre değişebilir. İç hemoroidde kanama ve sarkma daha ön plandayken, dış hemoroidde şişlik, hassasiyet ve ağrı daha sık görülebilir.

Hemoroid evreleri nelerdir?

İç hemoroidler sarkma durumlarına göre genellikle dört derece üzerinden değerlendirilir.

• 1. derece hemoroid: Hemoroid dokusu makat kanalının içerisindedir ve dışarı çıkmaz.
• 2. derece hemoroid: Dışkılama sırasında dışarı doğru çıkabilir ancak kendiliğinden içeri döner.
• 3. derece hemoroid: Dışkılama sırasında dışarı çıkar ve elle içeri itilmesi gerekebilir.
• 4. derece hemoroid: Dışarı çıkan hemoroid dokusu genellikle elle de içeri gönderilemez.

Evre, tedavi seçiminde dikkate alınan faktörlerden yalnızca biridir. Hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları da birlikte değerlendirilir.

1. derece hemoroid nasıl olur?

Birinci derece hemoroidde hemoroid dokusu makat kanalının içerisindedir ve dışarı sarkmaz. En sık görülen şikâyetlerden biri dışkılama sırasında oluşan kanamadır.

Bu aşamada beslenme ve dışkılama alışkanlıklarının düzenlenmesi bazı hastalarda şikâyetlerin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.

2. derece hemoroid nasıl olur?

İkinci derece hemoroidde hemoroid dokusu dışkılama sırasında makat dışına doğru çıkabilir ancak dışkılama sonrasında kendiliğinden içeri döner.

Kanama, kaşıntı ve makat çevresinde rahatsızlık görülebilir.

3. derece hemoroid nasıl olur?

Üçüncü derece hemoroidde hemoroid dokusu dışkılama sırasında dışarı çıkar ve kendiliğinden içeri dönmez. Hastanın elle içeri itmesi gerekebilir.

Tekrarlayan sarkma, kanama ve makat bölgesinde rahatsızlık bu evrede daha belirgin olabilir.

4. derece hemoroid nasıl olur?

Dördüncü derece hemoroidde hemoroid dokusu sürekli dışarıda bulunabilir ve elle içeri itilmesi mümkün olmayabilir.

Bu aşamada sarkma, tahriş, akıntı ve hijyen sorunları ortaya çıkabilir. Tedavi seçeneği muayene bulgularına göre belirlenir.

Hemoroid nasıl teşhis edilir?

Hemoroid tanısı öncelikle hastanın şikâyetleri ve makat bölgesinin muayenesi ile değerlendirilir. Doktor dış hemoroidleri doğrudan inceleyebilir ve iç hemoroid açısından gerekli muayeneyi yapabilir.

Duruma göre anoskopi veya rektoskopi gibi yöntemlerle makat kanalı ve rektumun iç kısmı değerlendirilebilir.

Hemoroid muayenesi nasıl yapılır?

Hemoroid muayenesinde hastanın kanama, ağrı, şişlik ve dışkılama alışkanlıkları hakkında bilgi alınır. Ardından makat çevresi ve makat kanalı değerlendirilir.

Gerekli görüldüğünde anoskopi gibi kısa süreli muayene yöntemleri kullanılabilir. Özellikle makattan kanama bulunan hastalarda kanamanın başka bir nedenden kaynaklanmadığından emin olmak önemlidir.

Hemoroid nasıl tedavi edilir?

Hemoroid tedavisi hastalığın derecesine, belirtilerin şiddetine ve kişinin genel durumuna göre belirlenir. Her hemoroid hastasına ameliyat uygulanması gerekmez.

Tedavide dışkının yumuşatılması, lif ve sıvı tüketiminin düzenlenmesi, ilaç tedavileri, ofis işlemleri ve gerekli durumlarda cerrahi yöntemler kullanılabilir.

Hemoroid ameliyatsız tedavi edilir mi?

Evet. Özellikle erken ve orta dereceli bazı iç hemoroidlerde cerrahi dışı yöntemler değerlendirilebilir.

Lastik bant ligasyonu, skleroterapi ve bazı ısı veya enerji temelli uygulamalar uygun hastalarda kullanılabilen yöntemler arasındadır. Hangi yöntemin tercih edileceği hemoroidin yapısına göre belirlenir.

Hemoroid lastik bant ligasyonu nedir?

Lastik bant ligasyonu, özellikle iç hemoroidlerde kullanılan bir tedavi yöntemidir. Hemoroid dokusunun tabanına küçük bir bant yerleştirilerek kan akımının azaltılması ve dokunun zaman içerisinde küçülmesi amaçlanır.

Bu yöntem her hemoroid hastası için uygun değildir. Hemoroidin derecesi ve yapısı değerlendirilerek karar verilir.

Hemoroid skleroterapisi nedir?

Skleroterapide hemoroid dokusunun içerisine özel bir ilaç enjekte edilerek damar yapısının küçülmesi hedeflenir.

Özellikle belirli özelliklere sahip iç hemoroidlerde kullanılabilen bir yöntemdir. Uygunluk muayene sonrasında belirlenir.

Hemoroid ameliyatı nedir?

Hemoroid ameliyatı, ileri dereceli veya diğer tedavilere rağmen belirgin şikâyet oluşturan hemoroidlerde gündeme gelebilir. Cerrahi yöntemin seçimi hemoroidin derecesine ve hastanın özelliklerine göre yapılır.

Hemoroidektomi gibi klasik cerrahi yöntemlerin yanında bazı hastalarda farklı cerrahi teknikler değerlendirilebilir.

Hemoroid ameliyatı kimlere yapılır?

Hemoroid ameliyatı özellikle ileri derecede iç hemoroidi bulunan, belirgin sarkma yaşayan veya diğer tedavilere rağmen devam eden şikâyetleri olan hastalarda değerlendirilebilir.

Ancak ameliyat kararı yalnızca hemoroidin derecesine göre verilmez. Kanama, ağrı, sarkma, yaşam kalitesine etkisi ve daha önce uygulanan tedaviler de dikkate alınır.

Hemoroid ameliyatı ne kadar sürer?

Hemoroid ameliyatının süresi kullanılan cerrahi yönteme ve hastalığın kapsamına göre değişir. Bu nedenle işlem süresi kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Uygulanacak yöntem muayene sonrasında belirlendiğinde işlem süreci hakkında daha net bilgi verilebilir.

Hemoroid ameliyatı sonrası süreç nasıldır?

Ameliyat sonrasındaki iyileşme süreci uygulanan yönteme göre değişir. İlk dönemde makat bölgesinde hassasiyet, ağrı veya dışkılama sırasında rahatsızlık görülebilir.

Doktorun önerdiği ağrı kontrolü, beslenme, dışkılama düzeni ve yara bakımı uygulamalarına uyulması önemlidir.

Hemoroid tedavisinde beslenme nasıl olmalıdır?

Hemoroid şikâyetlerinde dışkının sertleşmesini önlemek önemlidir. Bunun için yeterli sıvı tüketimi ve lif içeren besinlerin düzenli şekilde tüketilmesi yararlı olabilir.

Sebze, meyve, tam tahıllı ürünler ve baklagiller lif açısından zengin besinler arasında yer alır. Kişinin bağırsak alışkanlıklarına göre beslenme düzeni değişebilir.

Hemoroid ile kabızlık arasında ilişki var mı?

Evet. Kabızlık sırasında sert dışkı ve aşırı ıkınma makat bölgesindeki basıncı artırabilir. Bu durum hemoroid şikâyetlerinin ortaya çıkmasına veya mevcut şikâyetlerin artmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle hemoroid tedavisinde bağırsak hareketlerinin düzenlenmesi önemli bir yere sahiptir.

Hemoroidde tuvalet alışkanlıkları nasıl olmalı?

Tuvalet ihtiyacı geldiğinde uzun süre ertelememek ve dışkılama sırasında aşırı ıkınmaktan kaçınmak önemlidir.

Tuvalette gereğinden uzun süre oturmak da makat bölgesindeki basıncı artırabilir. Bu nedenle dışkılama işleminin doğal şekilde ve zorlanmadan gerçekleşmesi hedeflenmelidir.

Hemoroid kendi kendine geçer mi?

Hafif hemoroid şikâyetleri bazı kişilerde dışkılama düzeninin iyileştirilmesi ve bölgesel bakım ile azalabilir. Ancak hemoroid dokusunun yapısal olarak ilerlediği durumlarda yalnızca günlük alışkanlıkların değiştirilmesi yeterli olmayabilir.

Tekrarlayan kanama, sarkma veya ağrı varsa nedenin belirlenmesi için doktor muayenesi gerekir.

Hemoroid tekrarlar mı?

Hemoroid tedavi sonrasında yeniden ortaya çıkabilir. Tekrarlama ihtimali kişinin bağırsak alışkanlıkları, kabızlık, ıkınma, kilo ve hastalığın özellikleri gibi çeşitli faktörlerden etkilenebilir.

Bu nedenle tedavi sonrasında dışkılama düzeninin korunması ve doktorun önerilerine uyulması önemlidir.

Hemoroid için hangi doktora gidilir?

Hemoroid şikâyetleri için genel cerrahi uzmanına başvurulabilir. Muayene sonrasında hemoroidin tipi ve derecesi belirlenerek uygun tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Makattan kanama bulunan kişilerde kanamanın başka bir hastalıktan kaynaklanmadığının da değerlendirilmesi gerekir.

Makattan kan gelmesi her zaman hemoroid midir?

Hayır. Makattan kanama hemoroidde sık görülse de tek nedeni hemoroid değildir. Anal fissür, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalın bağırsak hastalıkları da kanamaya yol açabilir.

Özellikle ilk kez ortaya çıkan, tekrarlayan, miktarı artan veya başka bağırsak değişiklikleriyle birlikte görülen kanamalarda doktor değerlendirmesi gerekir.

Hemoroid Hakkında Sık Sorulan Sorular

---

Makat bölgesinde tekrarlayan kanama, ağrı, şişlik, kaşıntı veya dışarı doğru çıkan bir yapı fark ediyorsanız, şikâyetin nedeninin belirlenmesi için genel cerrahi muayenesi yapılması önemlidir. Hemoroid tedavisinde kullanılabilecek yöntemler hastalığın derecesine ve kişisel özelliklere göre değişir.

Dikkat: Bu bilgiler genel bilgilendirmedir. Kişiye özel tedavi için mutlaka doktorunuza danışın.