Anal Fissür: Belirtileri, Tedavisi ve Ameliyatı
Tuvalete çıkarken keskin veya yakıcı bir ağrı hissediyor, dışkılama sonrasında bu ağrının bir süre devam ettiğini fark ediyor ya da tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan görüyorsanız, bunun nedeni anal fissür olabilir. Makat bölgesindeki küçük bir çatlak bile günlük yaşamı oldukça zorlaştırabilir ve kişi ağrı yaşayacağı düşüncesiyle tuvaletini ertelemeye başlayabilir.
Anal fissür, makat kanalını döşeyen dokuda oluşan küçük bir yırtık veya çatlak olarak tanımlanır. Özellikle sert dışkılama ve kabızlık sonrasında ortaya çıkabilir. Bazı fissürler uygun tedavi ve bağırsak düzeninin sağlanmasıyla iyileşirken, uzun süredir devam eden veya tekrarlayan fissürlerde farklı tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Bu yazımızda anal fissür nedir, belirtileri nelerdir, neden oluşur, anal fissür kanama ve ağrı yapar mı, hemoroidden nasıl ayrılır, kendiliğinden geçer mi, hangi ilaçlar ve uygulamalar kullanılır, kronik anal fissür nasıl tedavi edilir ve anal fissür ameliyatı ne zaman gerekir? gibi sık sorulan soruları ele alacağız. Bilgiler, Prof. Dr. Adem Dervişoğlu’nun 30 yılı aşkın cerrahi deneyimi ve 10.000’den fazla ameliyat tecrübesi doğrultusunda genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Anal fissür nedir?
Anal fissür, makat kanalının iç yüzeyini kaplayan dokuda meydana gelen çatlak veya yırtıktır. Çatlak çoğunlukla makatın arka tarafında görülür.
Anal fissür küçük bir lezyon olmasına rağmen, makat çevresindeki kasların istemsiz olarak kasılması nedeniyle belirgin ağrıya neden olabilir.
Fissür yeni oluştuğunda akut anal fissür, uzun süre devam ettiğinde veya tekrarladığında ise kronik anal fissür olarak değerlendirilir.
Anal fissür neden olur?
Anal fissürün ortaya çıkmasında dışkının sert olması ve dışkılama sırasında makat kanalının zorlanması önemli bir etkendir.
Özellikle kabızlık nedeniyle büyük ve sert dışkının geçişi sırasında makat kanalındaki dokuda çatlak oluşabilir. Bunun yanında uzun süren ishal ve sık dışkılama da bölgenin tahriş olmasına neden olabilir.
Anal fissür gelişiminde rol oynayabilecek durumlar arasında şunlar bulunabilir:
- Kabızlık
- Sert ve büyük dışkılama
- Tuvalette aşırı ıkınma
- Uzun süren ishal
- Sık dışkılama
- Makat bölgesinin tahriş olması
- Doğum sonrası dönemde oluşan zorlanmalar
- Bazı bağırsak hastalıkları
Anal fissür ile kabızlık arasında ilişki var mı?
Evet. Kabızlık anal fissürün en sık karşılaşılan nedenleri arasında yer alır. Sert dışkının makat kanalından geçmesi mevcut dokuyu zedeleyebilir.
Ayrıca fissür nedeniyle oluşan ağrı, kişinin tuvalete çıkmayı ertelemesine yol açabilir. Dışkının bağırsakta daha uzun süre kalması ise sertleşmeyi artırarak bir kısır döngü oluşturabilir.
Anal fissür belirtileri nelerdir?
Anal fissürün en belirgin özelliği dışkılama sırasında ortaya çıkan ağrıdır. Bazı hastalarda ağrı tuvalet sonrasında da devam edebilir.
- Dışkılama sırasında keskin veya yırtılma hissi veren ağrı
- Tuvalet sonrasında devam eden yanma
- Tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan
- Makat çevresinde hassasiyet
- Makat kaslarında istemsiz kasılma
- Tuvalete çıkmaktan kaçınma veya dışkıyı tutma
- Makat kenarında küçük bir cilt çıkıntısı
Anal fissürün ilk belirtileri nelerdir?
Anal fissürün ilk fark edilen belirtisi çoğunlukla dışkılama sırasında başlayan keskin makat ağrısıdır.
Buna tuvalet kağıdında görülen az miktarda parlak kırmızı kan eşlik edebilir. Ağrı nedeniyle kişinin tuvalete çıkmayı ertelemesi de fissürün fark edilmesini sağlayan önemli bir durumdur.
Anal fissür ağrı yapar mı?
Evet. Ağrı, anal fissürün en karakteristik belirtilerinden biridir.
Ağrı özellikle dışkılama sırasında belirginleşebilir. Bazı hastalarda tuvalet sonrasında devam eden yanma, zonklama veya keskin ağrı görülebilir.
Ağrının şiddeti fissürün büyüklüğüyle her zaman doğru orantılı değildir. Küçük bir çatlak bile makat kaslarındaki spazm nedeniyle ciddi rahatsızlık oluşturabilir.
Anal fissür kanama yapar mı?
Evet. Anal fissürde genellikle az miktarda parlak kırmızı kanama görülebilir.
Kan çoğunlukla dışkının üzerinde, tuvalet kağıdında veya tuvalet sonrasında fark edilir. Ancak makat kanamasının hemoroid ve başka bağırsak hastalıkları gibi farklı nedenleri de olabilir.
Bu nedenle tekrarlayan veya nedeni açıklanamayan makat kanaması yalnızca anal fissüre bağlanmamalıdır.
Anal fissür kaşıntı yapar mı?
Anal fissürün temel belirtisi kaşıntı değildir. Ancak çatlak bölgesindeki tahriş, akıntı veya bölgenin sık temizlenmesi makat çevresinde kaşıntıya yol açabilir.
Belirgin kaşıntı varsa fissür dışında başka nedenlerin de değerlendirilmesi gerekebilir.
Anal fissür nasıl teşhis edilir?
Anal fissür tanısı çoğu zaman hastanın şikâyetleri ve makat bölgesinin muayenesi ile konulabilir.
Doktor öncelikle ağrının ne zaman başladığını, dışkılama ile ilişkisini, kanama olup olmadığını ve kabızlık gibi bağırsak alışkanlıklarını değerlendirir.
Çatlak çoğu zaman makat çevresinin dikkatli şekilde incelenmesi sırasında görülebilir. Şiddetli ağrı bulunan hastalarda muayenenin kapsamı kişinin durumuna göre düzenlenebilir.
Anal fissür ile hemoroid arasındaki fark nedir?
Anal fissür ve hemoroid makat bölgesinde görülse de farklı hastalıklardır.
| Özellik | Anal fissür | Hemoroid |
|---|---|---|
| Temel sorun | Makat kanalında çatlak veya yırtık | Damar yapılarının genişlemesi ve hemoroidal dokunun değişmesi |
| Ağrı | Dışkılama sırasında belirgin olabilir | Özellikle dış hemoroidde görülebilir |
| Kanama | Parlak kırmızı kan görülebilir | Parlak kırmızı kanama görülebilir |
| Tipik özellik | Tuvalet sırasında keskin ağrı ve sonrasında yanma | Kanama, şişlik, kaşıntı veya dışarı çıkan doku |
Belirtiler birbirine benzeyebildiği için kesin ayrım muayene ile yapılmalıdır.
Anal fissür kendiliğinden geçer mi?
Yeni oluşan bazı anal fissürler dışkının yumuşatılması, kabızlığın düzeltilmesi ve makat bölgesinin zorlanmasının azaltılmasıyla iyileşebilir.
Ancak ağrı ve çatlak uzun süre devam ediyorsa veya şikâyetler belirli aralıklarla tekrarlıyorsa durum kronikleşmiş olabilir. Bu aşamada yalnızca beklemek yerine doktor değerlendirmesi daha uygun olur.
Akut ve kronik anal fissür arasındaki fark nedir?
Akut anal fissür genellikle yakın zamanda oluşan çatlak şeklindedir ve uygun bağırsak düzeni ile tedaviye yanıt verebilir.
Kronik anal fissürde çatlak daha uzun süre devam eder veya tekrarlayan bir tablo haline gelir. Makat kasındaki spazmın devam etmesi iyileşmeyi zorlaştırabilir.
| Özellik | Akut anal fissür | Kronik anal fissür |
|---|---|---|
| Süre | Yeni oluşmuş | Uzun süren veya tekrarlayan |
| Belirti | Ağrı ve kanama görülebilir | Ağrı, tekrarlama ve iyileşmeyen çatlak görülebilir |
| Tedavi yaklaşımı | Bağırsak düzeni ve ilaç tedavileri değerlendirilebilir | İlaç, enjeksiyon ve cerrahi seçenekler değerlendirilebilir |
Anal fissür tedavisi
Anal fissür tedavisi çatlağın yeni veya kronik olmasına, belirtilerin şiddetine ve makat kaslarındaki spazmın durumuna göre planlanır.
Tedavinin temel hedeflerinden biri dışkının sertleşmesini önlemek ve dışkılama sırasında bölgenin yeniden zedelenmesini azaltmaktır.
Kullanılabilecek yaklaşımlar arasında beslenme ve bağırsak düzeninin değiştirilmesi, dışkı yumuşatıcı tedaviler, bölgesel uygulamalar, bazı reçeteli kremler, botulinum toksini enjeksiyonu ve uygun hastalarda cerrahi tedavi bulunabilir.
Anal fissür ameliyatsız tedavi edilir mi?
Evet. Özellikle yeni oluşmuş anal fissürlerde ameliyat dışı tedaviler ilk seçenekler arasında yer alabilir.
Bu yaklaşımda kabızlığın kontrol altına alınması, dışkının yumuşak tutulması, yeterli sıvı alınması ve doktor tarafından uygun görülen bölgesel ilaçların kullanılması amaçlanır.
Kronikleşmiş veya ilaç tedavisine rağmen devam eden fissürlerde ise farklı tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
Anal fissür krem tedavisi
Anal fissürde bazı reçeteli kremler makat kasındaki spazmın azaltılmasına ve çatlak bölgesinin iyileşmesine yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.
Hangi ilacın kullanılacağı ve ne kadar süre uygulanacağı doktor tarafından belirlenmelidir. Her makat ağrısında aynı krem tedavisi uygun değildir.
Anal fissürde botoks tedavisi
Botulinum toksini enjeksiyonu, özellikle kronik anal fissürlerde değerlendirilebilen tedavi seçeneklerinden biridir.
Enjeksiyonun amacı makat iç kasındaki aşırı kasılmayı geçici olarak azaltarak çatlak bölgesinin iyileşmesine uygun bir ortam oluşturmaktır.
Botoks tedavisinin uygunluğu fissürün özellikleri ve daha önce uygulanmış tedaviler dikkate alınarak belirlenir.
Anal fissür ameliyatı ne zaman gerekir?
Anal fissür ameliyatı genellikle uzun süren, tekrarlayan veya ameliyat dışı tedavilere rağmen düzelmeyen kronik fissürlerde değerlendirilir.
Ameliyat kararı verilirken hastanın şikâyetlerinin süresi, daha önce aldığı tedaviler, fissürün özellikleri ve anal sfinkter kaslarının durumu dikkate alınır.
Anal fissür ameliyatı nasıl yapılır?
Kronik anal fissürde uygulanabilecek cerrahi yöntemlerden biri lateral internal sfinkterotomi olarak adlandırılır. Bu yöntemde makat iç kasının belirli bir bölümü kontrollü şekilde gevşetilerek spazmın azaltılması ve fissürün iyileşmesinin desteklenmesi amaçlanır.
Cerrahi yöntem seçilirken anal kasların durumu ve hastanın özellikleri önem taşır. Özellikle dışkı kontrolü açısından risk oluşturabilecek durumlarda ameliyat kararı daha dikkatli değerlendirilir.
Anal fissür ameliyatının riskleri nelerdir?
Anal fissür cerrahisinde en önemli konulardan biri anal sfinkterlerin korunmasıdır. Cerrahi sonrasında bazı hastalarda gaz veya dışkı kontrolünde değişiklikler ortaya çıkabilir.
Bu risk kişinin özelliklerine ve uygulanan cerrahi tekniğe göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle ameliyat öncesinde hastanın daha önceki doğum öyküsü, bağırsak kontrolü, geçirilmiş makat ameliyatları ve diğer risk faktörleri değerlendirilmelidir.
Anal fissür ameliyatı ne kadar sürer?
Anal fissür ameliyatının süresi uygulanacak yönteme ve hastanın özelliklerine göre değişir. Lateral internal sfinkterotomi gibi işlemler genellikle uzun süreli ameliyatlar değildir.
Ancak işlem süresi hakkında kesin bir süre vermek yerine, ameliyat öncesi değerlendirmeye göre bilgi verilmesi daha doğrudur.
Anal fissür ameliyatı sonrası
Ameliyat sonrasında makat çevresinde hassasiyet ve belirli ölçüde ağrı görülebilir. Dışkılama sırasında ilk günlerde rahatsızlık hissedilmesi mümkündür.
Doktorun önerdiği ilaçların kullanılması, dışkının sertleşmesinin önlenmesi ve bölgesel hijyene dikkat edilmesi iyileşme döneminin önemli parçalarıdır.
Anal fissür ameliyatı sonrası tuvalete çıkmak
Ameliyat sonrasında ilk dışkılama hastalar tarafından endişe verici bulunabilir. Ancak dışkının sertleşmesi hem ağrıyı artırabilir hem de iyileşmekte olan bölgenin yeniden zorlanmasına neden olabilir.
Bu nedenle yeterli sıvı tüketimi, uygun beslenme ve doktor tarafından önerilen dışkı düzenleyici tedavilerin kullanılması önemlidir.
Anal fissür ameliyatı sonrası iyileşme
İyileşme süresi uygulanan cerrahi yönteme ve kişinin genel durumuna göre değişir. Ağrının azalması genellikle aşamalı şekilde gerçekleşir.
Günlük aktivitelere dönüş zamanı da yapılan işlem ve kişinin işinin fiziksel özellikleri dikkate alınarak belirlenir.
Anal fissür ameliyatı sonrası beslenme
Ameliyat sonrasında temel amaçlardan biri dışkının sertleşmesini önlemektir. Bunun için yeterli sıvı alınması ve lif açısından dengeli bir beslenme düzeninin oluşturulması önemlidir.
Ancak lif miktarının kişinin bağırsak alışkanlıklarına uygun şekilde düzenlenmesi gerekir. Ani ve aşırı lif tüketimi bazı kişilerde şişkinlik veya gaz sorununa neden olabilir.
Anal fissür tekrarlar mı?
Anal fissür tedavi sonrasında yeniden ortaya çıkabilir. Özellikle kabızlığın devam etmesi, sert dışkılama ve tuvalet sırasında aşırı ıkınma tekrar riskini etkileyebilir.
Bu nedenle tedavi sonrasında yalnızca çatlağın iyileşmesine değil, fissürün oluşmasına katkıda bulunan bağırsak alışkanlıklarının düzeltilmesine de dikkat edilmelidir.
Anal fissür için ne zaman doktora gidilmeli?
Dışkılama sırasında tekrarlayan şiddetli ağrı, parlak kırmızı kanama veya makat çevresinde uzun süren rahatsızlık varsa doktor değerlendirmesi yapılmalıdır.
Özellikle şikâyetlerin birkaç hafta içerisinde düzelmemesi, sık tekrarlaması veya kanamanın artması durumunda altta yatan nedenin belirlenmesi önemlidir.
Anal fissür için hangi doktora gidilir?
Anal fissür, genel cerrahi uzmanı tarafından değerlendirilir. Makat ve bağırsak hastalıkları konusunda deneyimli bir cerrah, muayene sonucuna göre fissürün akut veya kronik özelliklerini değerlendirebilir ve uygun tedavi seçeneklerini planlayabilir.
Anal fissür hakkında sık sorulan sorular
Anal fissür kendiliğinden iyileşir mi?
Yeni oluşan bazı anal fissürler kabızlığın düzeltilmesi ve dışkının yumuşatılmasıyla iyileşebilir. Uzun süren veya tekrarlayan fissürlerde ise doktor değerlendirmesi ve ek tedaviler gerekebilir.
Anal fissür en çok nerede oluşur?
Anal fissür çoğunlukla makat kanalının arka orta hattında görülür. Daha farklı bölgelerde bulunan fissürlerde altta yatan başka hastalıkların araştırılması gerekebilir.
Anal fissür hemoroid midir?
Hayır. Anal fissür makat kanalında oluşan çatlak veya yırtıktır. Hemoroid ise anal bölgedeki hemoroidal damar ve dokularla ilişkili farklı bir hastalıktır.
Anal fissür kanaması ne renktir?
Anal fissürde görülen kanama çoğunlukla parlak kırmızı renktedir. Kan genellikle tuvalet kağıdında veya dışkının yüzeyinde fark edilir.
Anal fissür tuvalete çıkmayı zorlaştırır mı?
Evet. Dışkılama sırasında oluşan ağrı nedeniyle kişi tuvaleti erteleyebilir veya dışkısını tutabilir. Bu durum dışkının sertleşmesine ve fissürün şikâyetlerinin artmasına katkıda bulunabilir.
Anal fissür ameliyatsız geçer mi?
Özellikle yeni oluşan fissürlerde ameliyatsız tedavilerle iyileşme sağlanabilir. Kronik ve tedaviye dirençli fissürlerde ise botoks veya cerrahi gibi seçenekler değerlendirmeye alınabilir.
Anal fissür ameliyatı gerekli midir?
Her anal fissür için ameliyat gerekmez. Cerrahi genellikle kronikleşen, tekrarlayan veya diğer tedavilere yeterli yanıt vermeyen durumlarda değerlendirilir.
Anal fissür ameliyatı sonrası ağrı olur mu?
Ameliyat sonrasında belirli ölçüde ağrı ve hassasiyet olabilir. Ağrının düzeyi uygulanan yönteme ve kişinin özelliklerine göre değişir.
Anal fissür ameliyatı sonrası tekrarlar mı?
Tedavi sonrasında fissürün tekrar ortaya çıkma ihtimali tamamen ortadan kalkmaz. Kabızlık, sert dışkılama ve diğer bağırsak alışkanlıklarının kontrol altında tutulması önemlidir.
Anal fissür ameliyatı sonrası ne zaman işe dönülür?
İşe dönüş zamanı yapılan işlemin kapsamına ve kişinin çalışma koşullarına göre değişir. Özellikle fiziksel güç gerektiren işlerde işe dönüş zamanı doktorun değerlendirmesine göre belirlenmelidir.
Dikkat: Bu bilgiler genel bilgilendirmedir. Kişiye özel tedavi için mutlaka doktorunuza danışın.