Kolon Kanseri Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Uzun süren kabızlık veya ishal, dışkılama alışkanlığında değişiklik, dışkıda kan görülmesi, karın ağrısı ya da açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtiler birçok farklı nedenden kaynaklanabilir. Ancak bu şikâyetler özellikle devam ediyorsa ihmal edilmemelidir. Kolon kanseri bazı kişilerde uzun süre belirgin bir belirtiye neden olmadan ilerleyebildiği için düzenli tarama ve gerektiğinde erken değerlendirme önem taşır.
Kolon kanseri, kalın bağırsağın kolon adı verilen bölümünde gelişen kötü huylu tümördür. Hastalığın tedavisi; tümörün bulunduğu bölgeye, yayılım durumuna, kanserin evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir.
Prof. Dr. Adem Dervişoğlu, 30 yılı aşkın cerrahi deneyimi ve 10.000’den fazla ameliyat tecrübesi ile genel cerrahi alanında hastaların değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu yazımızda kolon kanseri nedir, belirtileri nelerdir, neden olur, nasıl teşhis edilir, hangi evreleri vardır, kolon kanseri ameliyatı nasıl yapılır ve tedavide hangi yöntemler kullanılır gibi sık sorulan soruları ele alacağız.
Kolon Kanseri Nedir?
Kolon kanseri, kalın bağırsağın kolon bölümündeki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla gelişen bir kanser türüdür. Hastalık çoğunlukla bağırsak iç yüzeyindeki polip adı verilen oluşumlardan başlayabilir.
Her polip kansere dönüşmez. Ancak bazı poliplerin zaman içinde kanserleşebilmesi nedeniyle kolonoskopi sırasında tespit edilen uygun poliplerin çıkarılması önemlidir.
Kolon Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Kolon kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. Belirti ortaya çıktığında ise şikâyetler başka bağırsak hastalıklarıyla da benzerlik gösterebilir.
- Dışkılama alışkanlığında değişiklik
- Uzun süren kabızlık veya ishal
- Dışkının normalden daha ince hale gelmesi
- Dışkıda kan görülmesi
- Makattan kanama
- Karın ağrısı veya kramplar
- Karında şişkinlik ve rahatsızlık
- Bağırsak tamamen boşalmamış hissi
- Halsizlik ve yorgunluk
- Açıklanamayan kilo kaybı
Kolon Kanserinin İlk Belirtileri Nelerdir?
Kolon kanserinin ilk belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde ilk dikkat çeken durum dışkılama düzenindeki değişiklik olurken, bazı kişilerde dışkıda kan veya kansızlığa bağlı halsizlik görülebilir.
Tek başına bu belirtilerden herhangi biri kolon kanseri tanısı koydurmaz. Ancak devam eden bağırsak değişikliklerinin nedeninin araştırılması gerekir.
Kolon Kanserinde Dışkı Rengi Değişir mi?
Bağırsak kanaması dışkının görünümünü değiştirebilir. Kanamanın bağırsaktaki yerine göre dışkıda parlak kırmızı kan, koyu renkli dışkı veya kanın gözle fark edilemediği durumlar görülebilir.
Bu nedenle dışkıda tekrarlayan kan görülmesi veya dışkının belirgin şekilde değişmesi doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Kolon Kanseri Neden Olur?
Kolon kanserinin tek bir nedeni yoktur. Yaş, aile öyküsü, bazı kalıtsal genetik sendromlar, daha önce polip bulunması, bağırsakla ilişkili bazı kronik hastalıklar, sigara kullanımı ve obezite gibi çeşitli faktörler riski etkileyebilir.
Risk faktörlerinden birinin bulunması kişinin kesin olarak kolon kanserine yakalanacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde bilinen bir risk faktörü olmayan kişilerde de kolon kanseri gelişebilir.
Kolon Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
- İleri yaş
- Ailede kolon veya rektum kanseri öyküsü
- Daha önce yüksek riskli bağırsak poliplerinin bulunması
- Lynch sendromu veya ailesel adenomatöz polipozis gibi kalıtsal sendromlar
- Uzun süreli ülseratif kolit veya Crohn hastalığı
- Sigara kullanımı
- Obezite
- Yoğun alkol kullanımı
Kolon Kanseri Taraması Neden Önemlidir?
Kolon kanseri taramasının amacı yalnızca kanseri erken yakalamak değildir. Tarama sırasında kanserleşmeden önce fark edilen bazı polipler de çıkarılabilir. Böylece bazı kolon kanserlerinin oluşması önlenebilir.
Güncel Amerikan Kanser Derneği önerilerine göre ortalama risk grubundaki yetişkinlerde düzenli kolorektal kanser taramasına 45 yaşında başlanması önerilmektedir. Kişisel ve aile öyküsüne göre tarama yaşı ve yöntemi farklılaşabilir.
Kolon Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı sürecinde hastanın şikâyetleri, aile öyküsü ve sağlık geçmişi değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde kolonoskopi, biyopsi, kan testleri ve görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Kolonoskopi, kalın bağırsağın iç yüzeyinin doğrudan değerlendirilmesini sağlar. Şüpheli bir alan veya polip görülürse biyopsi alınabilir.
Kolon Kanseri Kolonoskopide Görülür mü?
Kolonoskopi sırasında bağırsak iç yüzeyindeki polipler, tümörler ve diğer anormal alanlar görülebilir. Şüpheli dokudan alınan parçanın patolojik incelemesi tanının kesinleştirilmesinde kullanılır.
Kolon Kanseri Evreleri Nelerdir?
Kolon kanseri genel olarak 0, 1, 2, 3 ve 4. evre şeklinde sınıflandırılır. Evre belirlenirken tümörün bağırsak duvarındaki derinliği, lenf bezlerine yayılımı ve uzak organlara metastaz yapıp yapmadığı değerlendirilir.
| Evre | Genel özellik |
|---|---|
| 0 | Anormal hücreler bağırsak duvarının en iç tabakasıyla sınırlıdır. |
| 1 | Tümör bağırsak duvarının daha derin tabakalarına ilerlemiştir ancak yakın lenf bezlerine yayılım yoktur. |
| 2 | Tümör bağırsak duvarında daha ileri seviyeye ulaşmış olabilir ancak bölgesel lenf bezlerinde yayılım bulunmayabilir. |
| 3 | Yakındaki lenf bezlerine yayılım vardır. |
| 4 | Karaciğer veya akciğer gibi uzak organlara ya da vücudun başka bölgelerine yayılım söz konusudur. |
Kolon Kanseri Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Kolon kanserinde cerrahinin amacı, tümörü içeren bağırsak bölümünü ve gerekli lenf dokularını çıkarmaktır. Çıkarılan bağırsak bölümleri uygun olduğu durumda yeniden birbirine bağlanabilir.
Ameliyatın kapsamı tümörün kolonun hangi bölümünde bulunduğuna ve hastalığın yayılımına göre değişir.
Kolon Kanseri Ameliyatında Bağırsağın Ne Kadarı Alınır?
Genellikle tümörün bulunduğu kolon bölümü ile birlikte belirli miktarda sağlıklı bağırsak dokusu ve bölgesel lenf bezleri çıkarılır. Ne kadar bağırsak çıkarılacağı tümörün konumuna ve cerrahi gerekliliklere göre belirlenir.
Kolon Kanseri Ameliyatı Sonrası
Ameliyat sonrasında hastanın genel durumu, bağırsakların çalışmaya başlaması, beslenme durumu ve patoloji sonucu takip edilir.
Ameliyatla çıkarılan tümör ve lenf bezlerinin patolojik incelemesi, hastalığın kesin evresinin ve sonraki tedavi planının belirlenmesinde önemli bilgiler sağlar.
Kolon Kanserinde Kemoterapi Gerekir mi?
Kemoterapi gerekip gerekmediği öncelikle hastalığın evresine ve tümörün özelliklerine göre değerlendirilir. Özellikle lenf bezlerine yayılmış kolon kanserlerinde ameliyat sonrasında kemoterapi sık kullanılan tedavi seçeneklerinden biridir.
Bununla birlikte her hastanın tedavi planı aynı değildir. Yaş, genel sağlık durumu, patoloji sonuçları ve tümörün moleküler özellikleri de dikkate alınabilir.
Evrelerine Göre Kolon Kanseri Tedavisi
Evre 0 Kolon Kanseri
Çok erken aşamadaki bazı lezyonlar kolonoskopi sırasında polip çıkarılması veya lokal çıkarma işlemleriyle tedavi edilebilir. Daha geniş lezyonlarda cerrahi gerekebilir.
Evre 1 Kolon Kanseri
Evre 1 hastalıkta, tümörün bulunduğu kolon bölümünün cerrahi olarak çıkarılması temel tedavi seçeneklerinden biridir. Bazı polip kaynaklı çok erken tümörlerde polibin tamamen çıkarılmış olması ek tedavi gereksinimini değiştirebilir.
Evre 2 Kolon Kanseri
Evre 2 kolon kanserinde cerrahi önemli bir tedavi seçeneğidir. Bazı hastalarda ameliyat sonrasında ek tedavi gerekip gerekmediği patolojik özelliklere göre değerlendirilir.
Evre 3 Kolon Kanseri
Evre 3 kolon kanserinde bölgesel lenf bezlerine yayılım bulunur. Cerrahi sonrasında kemoterapi uygulanması sık kullanılan tedavi yaklaşımlarındandır.
Evre 4 Kolon Kanseri
Evre 4 hastalıkta kanser uzak organlara yayılmıştır. Tedavi planında sistemik tedaviler önemli yer tutar. Bazı hastalarda karaciğer veya akciğer gibi sınırlı sayıdaki metastazların cerrahi olarak çıkarılması da değerlendirilebilir.
Kolon Kanseri Karaciğere Yayılır mı?
Evet. Kolon kanseri uzak organlara yayıldığında karaciğer sık karşılaşılan metastaz bölgelerinden biridir. Ancak karaciğerde metastaz bulunması her hasta için aynı tedavi planının uygulanacağı anlamına gelmez.
Metastazların sayısı, büyüklüğü, bulunduğu bölgeler ve kolon tümörünün durumu birlikte değerlendirilerek cerrahi ve diğer tedavi seçenekleri ele alınabilir.
Kolon Kanserinde Cerrahi Tedavi Ne Zaman Düşünülür?
Kolonla sınırlı veya cerrahi olarak çıkarılabilecek hastalıkta ameliyat önemli bir tedavi seçeneğidir. Cerrahi kararı tümörün konumu, hastalığın evresi ve kişinin genel sağlık durumu değerlendirilerek verilir.
Kolon kanseri tanısı aldıysanız veya tetkiklerinizde şüpheli bir bulgu saptandıysa, kişisel durumunuzun değerlendirilmesi için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.
Kolon Kanseri Tedavisi
Kolon kanserinde tedavi yalnızca ameliyattan oluşmayabilir. Hastalığın evresine ve tümörün özelliklerine göre şu yöntemlerden biri veya birkaçı gündeme gelebilir:
- Cerrahi tedavi
- Kemoterapi
- Hedefe yönelik tedaviler
- İmmünoterapi
- Gerekli özel durumlarda radyoterapi
Günümüzde tümörün genetik ve moleküler özellikleri de tedavi kararlarında önem taşıyabilir.
Kolon Kanseri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kolon kanseri nedir?
Kolon kanseri, kalın bağırsağın kolon bölümünde gelişen kötü huylu tümördür. Hastalık çoğunlukla bağırsak iç yüzeyindeki hücrelerden veya bazı poliplerden gelişebilir.
Kolon kanseri belirtileri nelerdir?
Dışkılama alışkanlığında değişiklik, dışkıda kan, makattan kanama, karın ağrısı, halsizlik ve açıklanamayan kilo kaybı görülebilir.
Kolon kanseri neden olur?
Kolon kanserinin tek bir nedeni yoktur. Yaş, aile öyküsü, bazı kalıtsal hastalıklar, bağırsak polipleri ve yaşam tarzıyla ilişkili bazı faktörler riski etkileyebilir.
Kolon kanseri nasıl teşhis edilir?
Tanıda kolonoskopi, biyopsi, kan testleri ve gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Kolon kanseri kolonoskopide çıkar mı?
Çok erken aşamadaki bazı kanserler veya kanserleşme riski taşıyan polipler kolonoskopi sırasında çıkarılabilir. Daha ileri tümörlerde cerrahi gerekebilir.
Kolon kanseri kaç evredir?
Kolon kanseri genel olarak 0, 1, 2, 3 ve 4. evre şeklinde sınıflandırılır. Evre, tümörün bağırsak duvarındaki yayılımı, lenf bezleri ve uzak organlarla ilişkisine göre belirlenir.
Kolon kanseri ameliyat edilir mi?
Evet. Özellikle kolonla sınırlı veya cerrahi olarak çıkarılabilecek hastalıkta ameliyat temel tedavi seçeneklerinden biridir.
Kolon kanseri ameliyatında bağırsak alınır mı?
Tümörün bulunduğu kolon bölümü, çevresindeki uygun sağlıklı doku ve bölgesel lenf bezleriyle birlikte çıkarılabilir. Cerrahinin kapsamı tümörün yerine göre belirlenir.
Kolon kanseri karaciğere yayılır mı?
Evet. Kolon kanseri uzak organlara metastaz yaptığında karaciğer sık görülen yayılım bölgelerinden biridir. Bazı hastalarda metastazların cerrahi olarak çıkarılması değerlendirilebilir.
Kolon kanseri tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi hastalığın evresine ve tümörün özelliklerine göre planlanır. Cerrahi, kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi farklı durumlarda kullanılabilir.
Dikkat: Bu bilgiler genel bilgilendirmedir. Kişiye özel tedavi için mutlaka doktorunuza danışın.